İnşaat Mühendisleri Odası: İmar afları mevte davetiyedir

İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Eskişehir Şubesi idare heyeti, 17 Ağustos 1999 sarsıntısının 23. yıl dönümünde kıymetli açıklamalar yaptı. Çıkartılan imar aflarına reaksiyon gösteren İMO Eskişehir Şube Lideri Orkun Kılıç, “Olası bir zelzeleden nasıl etkileneceği bilinmeyen çok sayıda bina mevcutken üstüne bir de siyasal iktidarlarca çıkarılan imar afları can ve mal kayıpları tehdidini büyütmektedir” dedi.

İMO Eskişehir Şube Lideri Orkun Kılıç, 17 Ağustos zelzelesinin yıl dönümünde, ekonomik manada yaşanan kriz şartlarında muhtemel bir büyük sarsıntının sonuçlarının 2001 krizinde yaşananlardan çok daha ağır olacağının açık olduğunu söyledi.

“DEPREMLER AFETE DÖNÜŞTÜ”

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, tarihimizin en acı sarsıntılarından 17 Ağustos 1999 Marmara Zelzelesinin 23. yılında da temel insan haklarından olan ‘Barınma Hakkı’nın tüm vatandaşlara sunulabilmesi için zelzelesi unutmama, unutturmama ısrarını sürdürmeye, inançlı ve sağlıklı yapı üretimi sağlanana kadar siyasi iktidarların misyon ve sorumluluğunu hatırlatmaya kararlı olduklarını açıkladı.

İMO Eskişehir Şube Lideri Orkun Kılıç, “Bugüne kadar zelzeleye karşı hazırlık, yapı güvenliği, hasar tespiti üzere hususlarda çokça konuşuldu, bu hususlar hakkında çokça yazılıp çizildi. Fakat bir tabiat olayı olan zelzelenin ülkemizde her keresinde afete dönüşmesine bir türlü mani olunamıyor. Çıkarılan yasa ve yönetmelikler, yıllara dayanan çalışmalarla oluşturulan plan ve projeler uygulama kademesine geçemeden kağıt üzerinde kalıyor. Ne yazık ki yapılan çalışmalar daha çok afet sonrası yara sarma seviyesinde kalıyor” dedi.

“365 BİN BİNA HASAR GÖRDÜ”

Bir zelzele coğrafyasında yer alan ülkemizin tarih boyunca birçok defa yıkıcı zelzelelerle karşı karşıya kaldığını vurgulayan Kılıç, şöyle konuştu:

“Cumhuriyet devrinin gerek can ve mal kaybı açısından gerekse toplumsal ve ekonomik sonuçları açısından en yıkıcı sarsıntılarından biri 17 Ağustos 1999 tarihli Gölcük merkezli sarsıntıdır. 7,4 büyüklüğündeki bu zelzele başta Marmara bölgesi olmak üzere tüm Türkiye’yi etkilemiştir.

Ülkemizin ekonomik manada üretim ve ticaret merkezi olan ve yurdun her yerinden göç alan bir bölge olması nedeniyle bu zelzelenin tüm yurttaşlarımızı direkt ya da dolaylı olarak etkilediğini söylemek mümkündür. Zelzelede 20 binden fazla yurttaşımız hayatını kaybederken yaralı sayısı 50 bini aşmıştır. Bölgede yaklaşık 113 bini yıkık ve ağır hasarlı olmak üzere toplam 365 bin bina hasar görmüştür. Bu kadar büyük sonuçlar doğuran 17 Ağustos Sarsıntısı, zelzeleye bakış açısının değişmesinde bir milat olarak kabul edilmiştir.

Yalnızca zelzele sonrası yapılacak müdahaleler değil sarsıntıdan evvel alınması gereken önlemler de tartışılmıştır. Plansız-çarpık kentleşmenin ve mühendislik hizmeti almayan yapıların ne kadar büyük tehdit oluşturduğu anlaşılmış, bu mevzuda birçok kurum ve kuruluş tarafından neler yapılması gerektiği konusunda çalışmalar yapılmış, bu çalışmalar birleştirilerek strateji ve hareket planlarına dönüştürülmüştür.”

“YAPI STOKU ZELZELEYE DİRENÇLİ HALE GETİRİLMELİ”

2011 yılında Bakanlar Heyeti kararıyla yürürlüğe konan ve 2012-2023 yıllarını kapsayan ‘Ulusal Sarsıntı Stratejisi ve Aksiyon Planı’nda (UDSEP) alınan kararların uygulamaya geçirilmesi sarsıntıya hazırlık konusunda en kıymetli efor olacağını söz eden Kılıç şunları söyledi:

“UDSEP’e nazaran başta okul ve hastaneler olmak üzere, Türkiye’deki bina envanterinin çıkarılması ve mevcut yapıların hasar görebilirlikleri ve riskleri temel alınarak gruplandırılması planlanmıştır.

Oysa 2020 yılında TBMM`de kurulan Zelzele Kurulunun 2021 tarihli raporunda, 2017 yılı prestijiyle bitirilmesi gereken envanter ve riskli yapı tespiti çalışmalarının 2021 yılı prestijiyle nasıl yapılacağının usulünün bile çıkarılamadığı anlaşılmaktadır.

Mevcut yapı stokunun envanterinin çıkarılması konusundaki çalışmalar hızlandırılmalı, mevcut durum tespit edilerek ivedilikle güçlendirilmesi yahut yenilenmesi gereken binalar belirlenerek bir plan doğrultusunda yapı stokunun zelzeleye dirençli hale getirilmesi sağlanmalıdır.”

“HER ŞANTİYEYE TAM VAKİTLİ BİR ŞANTİYE ŞEFİ”

Kılıç, teknik grupların müşahede ve değerlendirmelerinde, gerçekleşen zelzelelerde genel olarak binaların yıkılma ve ağır hasar görmelerinin ana nedenlerini şu biçimde sıraladı:

* Gereç ile ilgili sorunlar

* Donatı ayrıntılandırması ile ilgili sorunlar

* Alt kat kolonlarının göçmesi ile ilgili sorunlar

* Kısa kolon oluşumu ile ilgili sorunlar

* Tasarım, imalat ve kullanım etabındaki kontrol eksikliği problemleri üzere ana konular tespit edilmektedir.

“İMAR AFLARI VEFATA DAVETİYEDİR”

Mevcut yapı stokumuzun meçhullüğü bilinen bir gerçek olduğunu belirten Kılıç, şunları söyledi:

“Olası bir zelzeleden nasıl etkileneceği bilinmeyen çok sayıda bina mevcutken üstüne bir de siyasal iktidarlarca çıkarılan imar afları can ve mal kayıpları tehdidini büyütmektedir. Ülkemizde imar afları kaçak yapılaşmanın en kıymetli teşvik ögelerinden birisi olmuş, toplumun sağlıklı ve inançlı konutlarda yaşamasını belirsizliğe sokmuştur. Devletin bir binaya iskan ruhsatı vermesi vatandaşına o yapıda itimatla oturabileceği istikametinde teminat sunması manasına gelir.

Oysa mühendislik hizmeti almamış bu yapıların, tabiat olayları karşısında hasara uğramaları halinde sorumluluk bu kararı alan devletin, siyasi iktidarın üzerindedir. Her seçim öncesi siyasi ikbal uğruna gündeme getirilen imar affı uygulamalarına son verilmeli, imar affından yararlanan yapılar denetlenmelidir. Ülkemiz epeyce sıkıntı bir devirden geçmektedir. Ekonomik manada yaşanan kriz şartlarında mümkün bir büyük zelzelenin sonuçlarının 2001 krizinde yaşananlardan çok daha ağır olacağı açıktır.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.